» باب گفتگو

مقالات ویژه

■ یک چشم‌انداز تاریخی  کاوه بیات

■ از ترکانِ ایران تا ایرانِ ترکان: دگردیسی یک مفهوم  علی کالیراد

■ تحولات حوزة کردنشین و مناسبات منطقه‌ای ایران و ترکیه  احسان هوشمند

■ تحلیل روابط ایران و ترکیه: یک رویکرد نظری و روش‌شناختی  سلیمان اَلیک

■ جایگاه «اقتصاد» در روابط ایران و ترکیه  حسین حقگو

■ ترکیه، ایران و بحران آب در عراق  نمرود رافائلی

■ شکل‌گیریِ سازمان همکاری عمران منطقه‌ای  بهجت‌کمال یِشیل‌بورسا

■ جوانب نژادگرایانة ناسیونالیسم ترک  ایلیا خیپولیا


ایران و ترکیه؛ تهدیدها و فرصت‌ها

[چکیده‌های مقالات]

ایران و ترکیه؛ تهدیدها و فرصت‌ها

باب گفتگو

کاوه بیات

آشوب و اغتشاش جاری در خاورمیانه تاکنون کشورهایی چون عراق و سوریه را در کام خود فرو برده، از میان برداشته است و بیم آن می‌رود که با گسترش دامنة این آشوب، برخی از دیگر کشورهای منطقه نیز با گرفتاری‌های فراوانی روبرو شوند از جمله ایران و ترکیه. ایران و ترکیه‌ای که هم از یک سابقة دیرین و تأسف‌بار بر سر رقابت و رویارویی برای بسط نفوذ و اقتدار در این حوزه برخوردارند و هم تجربة سعی و تلاش متأخر و نسبتاً ثمربخش برای اجتناب از تکرار سنت پیش‌گفته. در این شمارة فصلنامة گفتگو سعی شده است به عواملی چند از مجموعه عواملی که می‌تواند بر این حوزه تأثیرگذار باشد اشاره شود. عواملی چون مناسبات گستردة اقتصادی، خطر تجزیه و نقض یکپارچگی سوریه و عراق ... و بحران منطقه‌ای آب که هم می‌توانند زمینة همکاری و تعامل این دو کشور را فراهم سازند یا در صورت فعال شدن گسل‌هایی دیگر که از دیرباز این مناسبات را تحت‌الشعاع خود داشته‌اند، خود به عوامل تنش و رویارویی تبدیل گردند.

[متن کامل]



مقالات ویژه

یک چشم‌انداز تاریخی  

کاوه بیات

ایران و ترکیه روابط پر پیچ و خمی دارند؛ هر از گاه در مسیر تنش و رویارویی حرکت می‌کنند اما در عین حال بی‌نیازِ از یکدیگر نیز نمی‌باشند. حجم مبادلات اقتصادی دو کشور از یک میلیارد دلار در سال ۲۰۰۰ میلادی به سیزده میلیارد دلار در سال ۲۰۱۳ افزایش پیدا کرده است و ایران در کنار روسیه یکی از اصلی‌ترین مراکز تأمین گاز مورد نیاز ترکیه می‌باشد. اما در کنار این عامل قرار و ثبات،‌ اختلاف نظر در مورد مسائل منطقه‌ای و به ویژه تحولات جاری در سوریه به ایجاد نوعی رقابت و رویارویی بی‌سابقه منجر شده است. رقابت و رویارویی‌ای که می‌تواند به حوزه‌ای به مراتب گسترده‌تر در دیگر نقاط خاورمیانه و حتی قفقاز کشیده شود.

[متن کامل]



از ترکانِ ایران تا ایرانِ ترکان: دگردیسی یک مفهوم  

علی کالیراد

«از آنِ ماست هرجا نوای تُرک خیزد». ref(۱)
محمدامین، ترانۀ نژادمان، ۱۹۱۴

[متن کامل]



تحولات حوزة کردنشین و مناسبات منطقه‌ای ایران و ترکیه  

احسان هوشمند

پس از بروز ناآرامی‌های موسوم به بهار عربی در خاورمیانه و بخش‌هایی از آفریقا، روابط ایران و ترکیه به عنوان دو قدرت بزرگ منطقه‌ای تحت تأثیر این تحولات، دوره‌ای از سردی را تجربه کرد. رقابت‌های دو طرف برای گسترش نفوذ در این منطقۀ بحران زده به ویژه در سوریه و عراق موجب این دگرگونی شد. روابطی که در صد سال گذشته بر مبنای شرایط منطقه‌ای و منافع دو کشور و همچنین تلاش سیاستمداران هر دو کشور عرصه‌ای مستحکم و رو به رشد یافته بود اینک با چشم‌انداز متفاوتی روبرو گشت.

[متن کامل]



تحلیل روابط ایران و ترکیه: یک رویکرد نظری و روش‌شناختی  

سلیمان اَلیک

مقدمه
با وجود آنکه در سی سال گذشته شاهد فعالیت‌های زیادی در خصوص واکاوی روابط ترکیه و ایران بوده‌ایم، بیشتر آنها حال و هوای ژورنالیستی داشته و تنها شمار اندکی در قالب پژوهش‌های روشمند صورت گرفته است. یکی از ضعف‌های مهم در تحلیل روابط سیاست خارجی کشورها، اساس قراردادن روابط قدرت‌های بزرگ جهانی با یکدیگر و نادیده گرفتن روابط کشورهای کوچک یا متوسط است. از این رو، فقدان رویکرد نظری و روش‌شناختی برای تبیین رفتارهای سیاست خارجی کشورهایی که در رده قدرت‌های کوچک و متوسط به حساب می‌آیند، تحقیق حاضر را ضروری می‌سازد.

[متن کامل]



جایگاه «اقتصاد» در روابط ایران و ترکیه  

حسین حقگو

ایران و ترکیه خاستگاه دو تمدن باستانی مهم بوده‌اند و هر دو در شکل‌گیری جامعه و فرهنگ منطقه نقشی مؤثر داشته‌اند. الگوهای سیاسی متفاوت اما اشتراکات تاریخی فراوانی با یکدیگر دارند و با هم مسیر توسعه را در آغاز قرن بیستم میلادی آغاز نمودند. یکی از عواملی که این دو کشور را در طی حدود یک قرن اخیر در کنار یکدیگر در شرایط عمدتاً دوستی و همکاری حفظ کرده «اقتصاد » است.

[متن کامل]



ترکیه، ایران و بحران آب در عراق  

نمرود رافائلی

نه سوریه می‌تواند مدعی رودهای ترکیه شود و نه عراق، همان‌گونه که آنکارا نمی‌تواند مدعی نفت آنها شود. این بحث حاکمیت است. ما حق داریم هر چه می‌خواهیم انجام دهیم. منابع آب از آن ترکیه می‌باشند، منابع نفت نیز از آن آنها. ما نمی‌گوییم در منابع نفتی آنها سهیم هستیم و آنها نیز نمی‌توانند بگویند در منابع آب ما سهیم می‌باشند.

[متن کامل]



شکل‌گیریِ سازمان همکاری عمران منطقه‌ای  

بهجت‌کمال یِشیل‌بورسا

در ماه آوریل سال ۱۹۶۴، اعضای منطقه‌ای سنتو (سازمان پیمان مرکزی)، یعنی ایران و ترکیه و پاکستان مصمم شدند ملاقات‌های منظمی را در سطح وزیران برای بحث و گفت‌و‌گو دربارة مسائل مشترک‌شان برگزار کنند. حکومت‌های انگلیس و آمریکا در جلسة مشاورة وزیرانِ سنتو که در همین ماه در واشنگتن برگزار شد در جریان این توافق قرار گرفتند ref(۱).

[متن کامل]



جوانب نژادگرایانة ناسیونالیسم ترک  

ایلیا خیپولیا

یکی از مضامین مهم اما کمتر تحقیق شدة هویت ملی ترک در صد سال اخیر عنصر نژادی آن بوده است. در واقع مورخان و دیگر علمای جامعه‌شناسی به نقش عناصر نژادی و نژادگرا در شکل دادن به هویت ملی ترکان توجه چندانی نکرده‌اند.

[متن کامل]