» باب گفتگو

مقالات ویژه

■ فرخی یزدی؛ سرانجام یک رؤیای سیاسی  رضا آذری شهرضایی

■ روشنفکران ایرانی و غرب: فروغی  حاتم قادری

■ تأملی در غرب‌زدگی و پیوند آن با خودزندگی‌نامه‌های جلال آل‌احمد  حورا یاوری

■ کسروی و اندیشهٔ یکپارچگی ملی: یک درفش، یک دین، یک زبان  بهمن شعبان‌زاده

■ گذار از کویر: روشنفکران ایران پس از انقلاب اسلامی  مراد ثقفی

■ رویارویی اولیه روشنفکری ایران با مدرنیته: یک رویکرد دوگانه  فرزین وحدت


روشنفکری در ایران

[چکیده‌های مقالات]

روشنفکری در ایران

باب گفتگو

مراد ثقفی

تاریخ روشنفکری ایران فصلی از تاریخ تجدد کشور است و تاریخچه رویارویی با آن نیز بخشی از تاریخ تجدد‌ ستیزی در ایرانِ معاصر. اما آنچه این تاریخچه را به امر پیچیده‌ای تبدیل کرده‌، این واقعیت است که در این کشمکش نه نوآوران و دیدگاه‌هایشان و نه حامیان سنت و پافشاری‌هایشان هیچ‌کدام موضعی یکدست نداشته و همگی در بخشی از این فراز و نشیب‌ها، خواه و ناخواه هم با روشنگری و روشنفکری همراه بوده اند و هم در بخشی دیگر از افت و خیزهای آن در مقابلش ایستاده اند.

[متن کامل]



مقالات ویژه

فرخی یزدی؛ سرانجام یک رؤیای سیاسی  

رضا آذری شهرضایی

فرخی یزدی (۱۲۶۸-۱۳۱۸ش) از شعرا و روزنامه‌نگاران معروف ایران معاصر است ولی به رغم این شهرت و معروفیت که مرگ در زندان رضاشاهی نیز در دامن زدن به آن نقش مؤثری داشت در مورد زندگی و آثار وی و به ویژه روزنامه‌نگاری فرخی بررسی جامع و درخور توجهی در دست نیست؛ کل دانسته‌های ما در این زمینه، در مورد آثار، به مجموعه‌ای از اشعار وی خلاصه می‌شود و در مورد زندگی او نیز به مقدمه‌ای مختصر بر دیوان مزبور: این که با انقلاب مشروطیت همراه بود و در این راه رنج‌ها کشید و این که ظاهراً در مراحل بعد نیز گاه و بی‌گاه تحت تعقیب پاره‌ای از دولت‌های وقت قرار داشت. ref(۱)

[متن کامل]



روشنفکران ایرانی و غرب: فروغی  

حاتم قادری

۱- سؤال از نسبت "روشنفکران" و "غرب"، چه به شکل مطالعة موردی و چه در قالب بررسی موضوعی و مفهومی با پرسش‌های تاریخی، به تعبیر قدما، موضوعی سهل ولی ممتنع می‌باشد. جنبة سهل و آسان آن در وفور شنیده‌ها و مطالعات کلی و جُنگ‌وار پیرامون غرب یا روشنفکران نهفته، و جنبه ممتنع بودن آن دستِ کم در چند زمینه از حساسیت خاصی برخوردار است.

[متن کامل]



تأملی در غرب‌زدگی و پیوند آن با خودزندگی‌نامه‌های جلال آل‌احمد  

حورا یاوری

انسان با تلاشی پیگیر و بی‌امان جهان را می‌کاود تا صورت جهان را آن‌چنان که از خود جهان است بیابد، اما سرانجام، آن چه همیشه می‌یابد صورت خود اوست. صورتی که اگر چه پرده‌هایی بر آن فروافتاده است، اما هیچ نیست جز تصویر او در آیینه.

[متن کامل]



کسروی و اندیشهٔ یکپارچگی ملی: یک درفش، یک دین، یک زبان  

بهمن شعبان‌زاده

"ما در زمانی هستیم که در سایه جنبش هایی همه سامان های دیرین به هم خورده و سامان‌های نوینی که آسایش آدمیان را دربرداشته باشد به جای آن‌ها گذارده نشده. من بر آن می‌کوشم که چاره‌ای بر این بی‌سامانی‌ها نمایم."
احمد کسروی ref(۱)

[متن کامل]



گذار از کویر: روشنفکران ایران پس از انقلاب اسلامی  

مراد ثقفی

روشنفکران که در خلال انقلاب، به منزله متحد ضعیف نیروهای اسلامی وارد کار شدند، بعد از پشت سرگذاشتن فراز و نشیب‌هایی چند به تدریج به دوران مابعد انقلاب ۱۳۵۷ گام نهاده و طی دو دهه مجبور به رویارویی با چالش‌هایی شدند که می‌توان آنها را به دو گروهِ چالش‌های "درونی" و "بیرونی" دسته‌بندی کرد.

[متن کامل]



رویارویی اولیه روشنفکری ایران با مدرنیته: یک رویکرد دوگانه  

فرزین وحدت

استدلال من در این نوشته این است که رویارویی روشنفکری ایران با مدرنیته در نیمه دوم سدة نوزدهم ، با اقتباس دو جنبة متنافر ولی کاملاً وابستة مدرنیته مشخص می‌شود :یکی پذیرش عنصر بالقوه رهایی‌بخش مدرنیته، و دیگری بخش "تاریک‌تر" مدرنیته، یعنی جنبه‌ای از جهان مدرن که بیشتر به سلطه و شئی‌ وارگی هدایت‌گر‌ است. این اقتباس دوگانة مدرنیته ، در گفتار تئوریک عمدة روشنفکران اواخر سدة نوزدهم در ایران، جلوه‌گر می‌شود که نتایج مهمی برسیر تطور وقایع کشور در سده بیستم میلادی داشته است.برای انجام این تحلیل، ابتدا به تفسیر تئوریک پدیده‌ای که آن را مدرنیته به حساب می‌آوریم نیازمند خواهیم بود.

[متن کامل]