» باب گفتگو

مقالات ویژه

■ جـایـگاه بـازار جهانی شدن و کشاورزی در مصر  تیموتی میچل

■ بنیاد مستضعفان و جانبازان  سوزان مالونی

■ سیاست‌های نئولیبرال و نقش سازمان‌های غیردولتی: نگاهی به تجربة خاورمیانه  آصف بیات

■ ماجرای خودکفایی کشاورزی  اصغر شیرازی

■ موانع پژوهش‌های اقتصاد سیاسی در ایران امروز: تحریر محل نزاع  محمد مالجو

■ نظام مالی دولت در ایران و طرح پیشنهادهایی برای بازسازی آن  هادی صالحی اصفهانی - فرزاد طاهری‌پور


اقتصاد سیاسی

[چکیده‌های مقالات]

اقتصاد سیاسی

باب گفتگو

کاوه احسانی

در حال حاضر یکی از مهم‌ترین مباحث روز در ایران موضوع اولویت یا عدم اولویت "توسعة سیاسی" است؛ یعنی موقعیت آن احیاناً در تقابل، به همراه، پیش یا بعد از "توسعه اقتصادی". بعد از خاتمة جنگ "دولت سازندگی" با اولویت دادن به توسعة اقتصادی و تلاش برای بالا بردن تولید، سعی کرد با ایجاد تحرک در تولید در مقام پاسخ‌گویی به نابسامانی‌ها و معضلات انکارناپذیر جامعه و آسیب‌ها و هزینه‌های هنگفت ناشی از تلاطم همه‌جانبة دهة اول انقلاب برآید. ولی پس از هشت سال آزمون و خطا در یک گشایش میان مایه و آن هم فقط در بخش‌هایی از حوزة اقتصادی، در حالی که فضای سیاسی و فرهنگی کشور از فرصتی متناسب با این دگرگونی برخوردار نشد، بخشی از نیروهای دولتی کشور به فکر چاره‌جویی در سایر حوزه‌های حضور اجتماعی وادار شدند.

[متن کامل]



مقالات ویژه

جـایـگاه بـازار جهانی شدن و کشاورزی در مصر  

تیموتی میچل

هنوز، یعنی در پایان قرن بیستم بحث اصلی به هنگام توصیف مناطق روستایی جهان سوم، بر سر تغییر و تحول سرمایه‌‌دارانة آن است. نمونة این ماجرا مناطق روستایی مصر است که در آن اصلاح و حذف کنترل‌‌های دولتی از طریق اجرای برنامة موسوم به اصلاح ساختاری قرار است زمین و محصولات آن را به کالایی قابل خرید و فروش در بازار بدل و مناطق روستایی را در قالب یک اقتصاد کاملاً سرمایه‌‌دارانه بازسازی کند. داستان این پیش‌‌روی سرمایه‌‌داری را از راه‌‌های مختلفی می‌‌توان نقد کرد. در مورد مصر می‌‌توان پرسید که اصلاحات بازار تا چه حد به طور جدی اجرا شده‌‌ است، از چه راه‌‌هایی در برابر این اصلاحات مقاومت شده و یا از زیر آن شانه خالی شده می‌‌توان به دشواری‌‌ها و فقری که اصلاحات به وجود آورده اشاره کرد، آن را به خاطر معکوس کردن نتایج اصلاحات ارضی سال ۱۹۵۲ و سایر دست‌‌آوردهای سیاسی مورد حمله قرار داد و مناسب بودن آن را برای زندگی و معیشت بیشتر خانواده‌‌ها به نقد کشید. اما دشوارترین کار این است که توضیحی دربارة اتفاقی که در محیط‌‌های روستایی در حال وقوع است ارایه دهیم، به شکلی که هم دامنه یا مطلوبیت پیشرفت سرمایه‌‌داری بازار را مورد سؤال قرار دهد و دوم این که داستان این تحولات را به صورت داستان سرمایه‌‌داری نقل نکند.

[متن کامل]



بنیاد مستضعفان و جانبازان  

سوزان مالونی

در مرداد ۱۳۷۹ مدیر کل بزرگترین مجموعة تجاری-صنعتی ایران اعلام کرد که تغییرات محدودی را در ساختار و مدیریت این مجموعه به اجرا گذاشته است. اعلان این تغییرات با واکنش‌های گسترده‌ای مواجه نشد و در سایة مباحثات مجلس ششم قرار گرفت که مشغول تدوین چارچوبی قانونی برای مطبوعات مستقل بود؛ قانونی که بحث‌های گسترده‌ای را برانگیخت ref(۱) و همة توجهات را به خود معطوف کرد.

[متن کامل]



سیاست‌های نئولیبرال و نقش سازمان‌های غیردولتی: نگاهی به تجربة خاورمیانه  

آصف بیات

مقدمه
خاورمیانه به منزلة منطقه‌ای در حالِ جهانی شدن، از اوایل دهة ۱۹۸۰ میلادی در حال تجربه کردن اقتصاد نئولیبرال و سیاست‌های اجتماعی‌ای است که با آن همراه می‌باشند. هم نهادهای بین‌المللی‌ مانند بانک جهانی و صندوق بین‌المللی پول و هم دولت‌های کشورهای جهان سوم در این امر که تحقق این سیاست‌ها تأثیری سوء بر فقیرترین بخش‌های جامعه خواهد داشت، همنظر هستند.

[متن کامل]



ماجرای خودکفایی کشاورزی  

اصغر شیرازی

خودکفایی از ابتدا یکی از قول‌های رهبران و دست‌اندرکاران جمهوری اسلامی بود. خودکفایی را هرچه فراگیرتر می‌خواستند از غذایی گرفته تا صنعتی و تکنولوژیک و خدماتی. برای معنویش که البته کوششی جداگانه لازم نبود. در این زمینه مقصود حاصل بود و آمادة صادرات. ولی ما در این مقاله تنها به خودکفایی زراعی می‌پردازیم. می‌خواهیم ببینیم که در این تجربه بیست‌ و یک‌ساله، که به نام دین آغاز شد و ادامه یافت از خودکفایی زراعی چه فهمیدند، با چگونه انگیزه‌هایی به آن روی کردند و حاصل این رویکرد چه بود.

[متن کامل]



موانع پژوهش‌های اقتصاد سیاسی در ایران امروز: تحریر محل نزاع  

محمد مالجو

۱
محمدحسین تمدن در پیرانه‌سر با خطابه‌ای تأمل‌برانگیز به سال ۱۳۷۷ به اشاره از دو نگرانی جدی پرده برداشت در باب علم اقتصاد و صنف اقتصاد در ایران امروز: یکی به گسست عمیق علم اقتصاد با سایر علوم انسانی در ایران امروز اشارت می‌کرد

[متن کامل]



نظام مالی دولت در ایران و طرح پیشنهادهایی برای بازسازی آن  

هادی صالحی اصفهانی - فرزاد طاهری‌پور

مقدمه
بنای نظام مالی بخش عمومی ایران در حدود یک قرن پیش پایه‌گذاری شده است. در قرن گذشته از یک طرف تحولات و تغییرات فراوانی در ساختار بخش عمومی ایران بوجود آمده و از طرف دیگر مبانی نظری و عملی اداره امور مالی بخش عمومی نیز دچار تحولات فراوانی شده و پیشرفت‌های شگرفی در فنون تهیه، تنظیم و اجرای بودجه در بخش عمومی و نظارت بر آن حاصل شده است. علیرغم تحولات مذکور، نظام مالی ایران در یک صد سال گذشته نه تنها متناسب با مقتضیات زمان پیشرفت نکرده بلکه در برخی از زمینه‌ها عقب‌گرد نیز کرده است.

[متن کامل]